21 Eylül 2026 tarihinde yayınlanan yeni bir çalışmaya göre bilim insanları ıssız bir adada saklanan yeni bir penguen türü keşfetti. Güney Okyanusu’nun besin zincirinin en üst sırasında yer alan ve Antarktika’da yaşayan, ismini 1,2 metre uzunluğunda olan boyundan alan İmparator penguen (Aptenodytes forsteri), penguen ailesinin en bilinen üyesi olabilir ancak yalnız değil. Güney Yarım Küre’de on yedi farklı penguen türü daha yaşamaktadır.
Penguenlerin birçoğu, bilim insanlarının ulaşmasının ve üzerinde inceleme yapmasının zor olduğu izole adalarda yaşamaktadır. Bu uzaklık, tüm bir gentoo pengueni türünün nasıl bu kadar uzun süre fark edilmeden kaldığını açıklamaya yardımcı olabilir. Bu kuşlar, sürekli yerleşimin bulunduğu herhangi bir kara parçasından yaklaşık 2.000 mil (yaklaşık 3.200 km) uzaklıkta bulunan ve Fransızcada “Issızlık Adaları” (Desolation Islands) olarak bilinen Kerguelen Adaları’nda yaşamaktadır. Şili ve California Üniversitesi, Berkeley’deki araştırmacıların liderliğindeki uluslararası bir ekip, söz konusu popülasyonu ayrı bir tür olarak tanımladı; böylece bu, 100 yılı aşkın bir süredir adlandırılan ilk yeni penguen türü oldu. Bulgular Communications Biology dergisinde yayımlandı.
DNA çalışmaları dört gentoo penguen türünü ortaya çıkardı
Genetik kanıtlar, bilim insanlarının bir zamanlar tek ve yaygın olarak dağılmış bir gentoo penguen türü olarak ele aldıkları şeyin aslında dört ayrı türden oluştuğunu gösteriyor.
Bunlardan biri daha önce resmi olarak tanınmamıştı. Morfolojik olarak vücut büyüklüğü ve davranışsal karakterler olarak seslendirmelerindeki ince farklılıklar dışında, penguenlerin avcılardan kaçınmasına ve okyanusta avlanmasına yardımcı olan tanıdık beyaz alt kısmı ve siyah sırtıyla diğer gentoo penguenlerine çok benziyor. Ancak genetik olarak açıkça farklı olduğu bu yeni çalışma ile anlaşıldı. Bilimde bu tür organizmalara kriptik tür deniyor; yani önemli genetik farklılıklara rağmen ilgili türlere çok benziyor. Bu bildiğiniz üzere bir kamuflaj mekanizması!
Araştırmacılar ayrıca, daha önce alt tür olarak sınıflandırılan üç gentoo popülasyonunun, tam tür olarak tanınacak kadar genetik olarak farklı olduğunu belirledi.
Küresel ısınma tehtidi
Ancak küresel ısıma tehtidi diğer tüm canlılar gibi bu yeni tanımlanan güneydoğu gentoo pengueni Pygoscelis kerguelensis‘i belirsiz bir gelecek beklemesine sebep olabilir. Küresel ısınmanın, yaşam alanları olan Antarktika ve Antarktika altı bölgeleri yeniden şekillendirmesiyle birlikte, yeni tanımlanan diğer iki tür de savunmasız kalabilir.
Şu anda Pygoscelis ellsworthi olarak bilinen güney gentoo pengueni, bu dört tür arasında Antarktika’da yaşayan tek türdür. İklim projeksiyonları, bu türün iklim değişikliğinden nispeten az etkilenebileceğini ve hatta yayılım alanını genişletebileceğini öne sürüyor.
Şili’nin Santiago kentindeki Andrés Bello Ulusal Üniversitesi’nde ekosistem ve çevre profesörü ve makalenin kıdemli yazarlarından biri olan Juliana Vianna, “Elbette Antarktika’da iklim değişikliği tehdidi altında olan türler gentoo penguenleri değil, diğer türlerdir,” dedi. “Ancak gentoo penguenleri, Antarktika’nın kuzeyinde yer alan ve Şili, Güney Afrika, Fransa, Hollanda, Avustralya ve Yeni Zelanda dahil olmak üzere çok sayıda ülkenin yönetimi altındaki birbirinden uzak adalardan oluşan Antarktika altı bölgesinde büyük endişe kaynağı oluşturuyor.”
Vianna sözlerine şöyle devam etti: “İlgili tüm ülkelerdeki koruma kuruluşlarının bu üç gentoo pengueni türünü tanıması ve onları kurtarmak için uygun adımları atması büyük önem taşıyor.”
Penguenler Güney Yarım Küre’ye nasıl yayıldı?
Bowie ve Vianna, yaklaşık on yıllarını penguenlerin nasıl evrimleştiğini ve çeşitlendiğini inceleyerek geçirdiler. 2019’da ise penguenlerin kökeninin yaklaşık 22 milyon yıl önce Avustralya ve Yeni Zelanda yakınlarına dayandığını gösteren bir araştırma yayımladılar.
En yaygın olan iki tür olan İmparator ve Kral penguenler daha sonra diğer soylardan ayrıldı; İmparator penguenler Antarktika ile, Kral penguenler ise Antarktika altı bölgelerle özdeşleşti. Yaklaşık 12 milyon yıl önce, kutup çevresi akıntısının oluşumu, diğer penguen gruplarının Antarktika altı bölgelere yayılmasına yardımcı oldu; bu gruplar zamanla uzak adalara ve takımadalara yerleşerek kuzeyde Afrika ve Güney Amerika’ya kadar ulaştı.
Gentoo penguenleri, pek çok akrabasına kıyasla önemli bir avantaja sahiptir: Beslenme konusunda esnektirler. Tek bir av türüne aşırı bağımlı olmak yerine, su altında yakalayabildikleri hemen hemen her şeyi tüketirler.
İmparator Penguenlerinin ana besin kaynağı Antartika gümüş balığı olsa da bir diğer önemli besin kaynağı ise Antartika Krilleridir. Kiril popülasyonları azaldıkça, bu beslenme esnekliği giderek daha büyük bir önem kazanmaktadır. İmparator ve Adélie penguenleri gibi daha kısıtlı bir beslenme düzenine sahip türlerin sayısı bazı bölgelerde azalmaktadır. Buna karşılık, Antarktika Yarımadası’nda onlarla aynı bölgelerde yaşayan Gentoo penguenlerinin sayısı ise artış göstermektedir.
İklim değişikliği ada penguenlerini çıkmazda bırakabilir
Ekip ayrıca, 2050 yılında uygun gentoo yaşam alanlarının nerelerde bulunabileceğini tahmin etmek için çeşitli iklim modellerinden yararlandı. Orta düzeyde bir iklim değişikliği senaryosunda, adalarda yaşayan bu sub-Antarktik tür, halihazırda bulunduğu tüm adalardaki uygun yaşam alanlarını kaybedebilir. Pek çok durumda, uygun bir alternatif yaşam alanı sunan yakınlarda başka ada bulunmayabilir veya bulunanlar da yetersiz kalabilir.
Antarktika’daki gentoo penguenlerinin durumu ise çok daha farklı olabilir. Koşullar değiştikçe, bu tür için uygun yaşam alanlarının kıtanın içlerine doğru genişleyeceği öngörülüyor. Aynı zamanda; deniz buzlarının yok olması ve buzun altında gelişen kril popülasyonlarının bundan etkilenmesi nedeniyle İmparator, Adélie ve Çene Kayışı (chinstrap) penguenlerinin sayılarında düşüş yaşanması bekleniyor.
Vianna, iklim değişikliğinin Antarktika dışındaki penguenlerin karşı karşıya olduğu tek tehlike olmadığını belirtti. Isınan okyanuslar, yaşam alanlarının tahribatı, sıçan ve köpeklerin avcılığı, ticari balıkçılık faaliyetleriyle yaşanan rekabet ve balık ağlarına kazara takılma gibi unsurlar da birçok popülasyonu tehdit ediyor.
Vianna, “İklim değişikliği bağlamında, popülasyon büyüklükleri oldukça düşük olan ada türleri, sub-Antarktik Gentoo penguenleriyle kıyaslanabilir,” dedi. “Galapagos ve diğer adalarda yaşayan penguen türleri, bu adalara özgü (endemik) oldukları için, çevrelerinde meydana gelecek bir değişim sonrasında gidecek başka bir yer bulamayacaklardır. Söz konusu adalar son derece izoledir ve bu penguenler başka bölgelere yerleşmek üzere kolayca uyum sağlayamazlar.”
Genomik çalışmalar penguenleri korumaya yardımcı olabilir
Bowie’nin belirttiğine göre, araştırma için bir araya getirilen alışılmadık derecede büyük ve çeşitli veri seti, penguen sınıflandırması sorularının çok ötesinde değerli olabilir.
Vianna, halihazırda dünya çapında penguen, kuş ve memeli popülasyonlarını etkileyen kuş gribinden kurtulmayla ilişkili genetik farklılıkları incelemek için penguen genomlarını inceliyor. Direnç veya savunmasızlıkla bağlantılı genetik özelliklerin belirlenmesi, koruma uzmanlarının hangi popülasyonların en büyük tehlikeyle karşı karşıya olduğunu belirlemelerine yardımcı olabilir.
Bowie, “Tüm genom dizilemesi, adaptasyona sadece şeylerin nasıl çeşitlendiği perspektifinden bakma yeteneğimizi dönüştürmekle kalmadı, aynı zamanda gerçekten önemli bir koruma değerine de sahip” dedi.
Bu tür çalışmalar, ekosistemi bütüncül bir şekilde kavramamız ve dolayısıyla koruyabilmemiz açısından kritik bir öneme sahiptir. Nitekim ekosistem ayrılmaz bir bütündür; bugün Antarktika’da keşfedilen yeni bir türü korumak, yarın gezegenin ve bizim geleceğimize katkı sağlayabilir.
Kaynak
Noll, D., Younger, J., Pertierra, L. R., Greve, M., Pizarro, E. J., León, F., … & Vianna, J. A. (2026). Integrative evidence reveals adaptive divergence and speciation in gentoo penguins. Communications Biology.
University of California – Berkeley. (2026, September 21). Scientists discover first new penguin species in more than 100 years. ScienceDaily. Retrieved September 28, 2026 from www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260920222410.htm
https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/kutup/ansiklopedi/imparator-penguen
https://en.wikipedia.org/wiki/Emperor_penguin
Noll, D., Younger, J., Pertierra, L. R., Greve, M., Pizarro, E. J., León, F., … & Vianna, J. A. (2026). Integrative evidence reveals adaptive divergence and speciation in gentoo penguins. Communications Biology.
